Paragraaf 2 Lokale heffingen

Lokale heffingen zijn te onderscheiden in belastingen enerzijds en leges, rechten en overige tarieven anderzijds. Inzicht in de omvang, werking en reikwijdte van de lokale heffingen is van belang voor de raad omdat ze, naast de inkomsten van de algemene uitkering, veelal de enige mogelijkheid vormen om aanvullende wensen te kunnen financieren. Tegelijkertijd wordt steeds kritischer gekeken naar de totale gemeentelijke belastingdruk. Daarbij is niet alleen inzicht in absolute zin belangrijk, aangezien Woensdrecht niet op zichzelf staat: inzicht in de hoogte van de heffingen van vergelijkbare gemeenten is eveneens verhelderend. Een gemeente is beperkt in de belastingsoorten die ze mag heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de Gemeentewet.

In deze paragraaf treft u een toelichting op de belangrijkste tariefaanpassingen voor het begrotingsjaar 2027. De belastingverordeningen voor 2027 worden in de openbare raadsvergadering van december 2026 aan de raad ter vaststelling aangeboden. De in deze paragraaf opgenomen tarieven voor 2027 zijn onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. Na de uitgangspunten van ons lokale beleid, een tabel van de geraamde inkomsten in 2027 (A) en een overzicht van de tariefontwikkeling 2023-2027 (B) worden achtereenvolgens de volgende onderwerpen toegelicht:

1. Onroerendezaakbelastingen (ozb)
2. Afvalstoffenheffing
3. Rioolheffing
4. Lokale lastendruk
5. Vergelijkend overzicht woonlasten
6. Forensenbelasting
7. Verblijfsbelasting 
8. Marktgelden
9. Lijkbezorgingsrechten
10. Leges
11. Kwijtscheldingsbeleid

Het beleid ten aanzien van lokale heffingen is gebaseerd op de uitgangspunten van het coalitieakkoord 2026-2030 en het collegewerkprogramma 2027-2030 'Voor elkaar, voor Woensdrecht!'  

We voeren een zorgvuldig en evenwichtig beleid voor onze lokale heffingen, waarbij we oog houden voor zowel een gezonde financiële positie van de gemeente als de lasten voor onze inwoners en ondernemers. Uitgangspunt is dat de gemeentelijke woonlasten voor onroerendezaakbelasting en rioolheffing gezamenlijk niet verder stijgen dan met de inflatiecorrectie.

Voor de afvalstoffenheffing blijft daarbij het uitgangspunt ‘de gebruiker betaalt’. Bij heffingen die samenhangen met specifieke gemeentelijke dienstverlening streven we naar een transparante en uitlegbare verdeling van de kosten. Zo zorgen we voor een verantwoorde balans tussen de inkomsten die nodig zijn voor onze voorzieningen en dienstverlening en betaalbare lokale lasten voor onze inwoners en ondernemers.

Woensdrecht kent een gemiddeld belastingniveau. De COELO-Atlas 2026, die voor alle Nederlandse gemeenten een vergelijking maakt van de woonlasten, bevestigt dit beeld. De woonlasten worden gedefinieerd als het totaal van de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Van de 342 gemeenten in Nederland staat Woensdrecht op plaats 89; dat wil zeggen dat er 88 gemeenten zijn die lagere woonlasten hebben en 253 met hogere woonlasten. 

In 2027 worden de volgende inkomsten met betrekking tot de lokale heffingen geraamd:

Iedere gemeente heeft de wettelijke plicht tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen binnen haar grondgebied (art. 10.21 en 10.22 Wet milieubeheer). De gemeente kan, ter compensatie van de kosten die verbonden zijn aan de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen een heffing instellen. Deze heffing geldt alleen voor inwoners en voor ieder perceel (woning) waar de mogelijkheid bestaat tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen, ook al wordt er geen afval aangeboden.

Landelijk zijn gemeenten op zoek naar manieren om meer ‘afval’ te recyclen en minder aan te bieden als restafval. Ook de gemeente Woensdrecht streeft naar een hogere mate van recycling. De kosten voor afvalverwerking stijgen, terwijl de noodzaak om grondstoffen duurzaam te recyclen toe neemt. Daarnaast heeft de gemeente zich gecommitteerd aan de doelstelling van het nationale VANG-programma (Van Afval Naar Grondstof). Dit programma beschrijft de doelstellingen voor gemeenten op het gebied van circulariteit van grondstoffen: in 2030 moet minimaal 60% van het huishoudelijk afval gerecycled worden en daarmee moet de gemiddelde hoeveelheid restafval per inwoner terug worden gebracht tot onder de 100 kilo (bron: www.vang-hha.nl). In 2025 was het recycle percentage van de gemeente Woensdrecht 60% (bron: VANG recycletool, www.benchmarkafval.nl) en de hoeveelheid restafval bedraagt 182 kg per inwoner (bron: Saver N.V.). 

Tevens moet de activiteit ‘afvalinzameling & -verwerking’ kostendekkend uitgevoerd worden. Dat betekent dat de lasten financieel gedekt moeten worden door de baten. Maar ook dat het principe geldt: 'de gebruiker betaalt'. Om de doelstelling te behalen heeft de raad in 2019 besloten met ingang van 2020 de volgende maatregelen te nemen:

• Verhoging van de variabele en invoering van progressieve tarieven van het aanbieden van het restafval;
• Verhoging van het tarief voor de extra tikken op de milieustraat.

De ophaalfrequentie van het afval is éénmaal in de twee weken.  

Voor 2027 zien we dat de totale lasten van de afvalinzameling en -verwerking toenemen ten opzichte van de geraamde kosten in de programmabegroting 2026. Deze stijging wordt veroorzaakt door verschillende ontwikkelingen. Zo nemen de kosten voor de afvalinzameling toe als gevolg van de jaarlijkse indexering van de tarieven van Saver N.V. Een van de belangrijkste kostenverhogende ontwikkelingen is de door het Rijk ingevoerde CO₂-heffing op de verwerking van restafval. Daarnaast leiden het plaatsen van 15 ondergrondse GFT-E afvalcontainers, het plaatsen van sensoren in de openbare straatafvalcontainers en de inzet van de GRIP-wagen tot hogere kosten.

Om de afvalinzameling en -verwerking in 2027 kostendekkend te krijgen zouden de tarieven van de afvalstoffenheffing met ingang van 2027 verhoogd moeten worden met 9,25%. Om de tariefstijging voor 2027 te beperken en vooruitlopend op het op te stellen afvalbeleidsplan worden de kosten van de sensoren en de inzet van de GRIP-wagen in 2027 ten laste van de voorziening 'egalisatie afvalinzameling en -verwerking' gebracht. Om de afvalverwerking in 2027 kostendekkend te krijgen wordt de raad voorgesteld de tarieven van de afvalstoffenheffing met ingang van 2027 te verhogen met 6,25%. Tevens wordt de raad voorgesteld de tarieven voor het gebruik van de milieustraat met 6,25% te verhogen. De belasting voor het gebruik van de milieustraat bedraagt:

Voor het 4e tegoed op de Saverpas: € 20,30 (in 2026: € 19,10);
Voor het 5e en 6e tegoed, per tegoed op de Saverpas: € 40,40 (in 2026: € 38,05);
Voor het 7e en volgende tegoed, per tegoed op de Saverpas: € 67,55 (in 2026: € 63,60).
Het aantal ‘gratis’ tikken op de milieustraat blijft ongewijzigd: namelijk 3.

De opbrengsten aan afvalstoffenheffing worden geraamd op € 3.331.500 en dit resulteert in een kostendekkingspercentage van 97,3% Rekening houdend met de aanwending van de voorziening bedraagt het kostendekkingspercentage 100%.

Voorziening 'egalisatie afvalinzameling en -verwerking'

Woensdrecht heeft een voorziening 'egalisatie afvalinzameling & -verwerking' tot haar beschikking voor het afdekken van risico's en financiële resultaten van afval. Het verwachte saldo van de voorziening per 01-01-2027 bedraagt (afgerond) € 877.000.

Ketenovereenkomst Verpakkingen 

Met ingang van 2026 is de Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen 2025-2030 van kracht. Onderdeel van deze overeenkomst is een nieuwe systematiek voor de vergoeding van de inzameling van PMD. De hoogte van de vergoeding wordt afhankelijk van de kwaliteit van het ingezamelde PMD en wordt per inzamelsysteem vastgesteld aan de hand van samenstellingsmetingen.

Stijging CO₂-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties 

Vanaf 1 januari 2027 betalen afvalverbrandingsinstallaties meer CO₂-belasting. De tarieven per 1.000 kilo CO₂-uitstoot lopen elk jaar op. Met deze maatregel wil het kabinet de afvalverbrandingsinstallaties stimuleren om minder CO₂ uit te stoten. Dat is nodig voor het halen van de klimaatdoelen. (Bron: Rijksoverheid)

• een vast tarief per perceel;
• een bedrag op basis van het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd.

De raad wordt voorgesteld om de vaste en variabele tarieven voor 2027 aan te passen. De tarieven voor 2027 zijn opgenomen in het overzicht van de tariefontwikkeling 2023-2027 (B) in deze paragraaf. De tarieven stijgen gemiddeld met 5,0%. Conform het door de raad vastgestelde kostendekkingsplan in het GWP 2024-2027.

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lastenontwikkeling van een gezin (meerpersoonshuishouden). De woonlasten bestaan uit drie onderdelen: onroerende-zaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de onroerende-zaakbelasting wordt uitgegaan van een gezin met in eigendom een woning met een getaxeerde waarde voor het jaar 2027 van € 476.000. De waarde van € 476.000 is gebaseerd op de gemiddelde woningwaarde van 2025 van € 406.000 (bron: CBS StatLine 9-2026) gecorrigeerd met een verwachte waardestijging voor 2026 van +10,0% (bron: BWB) en voor 2027 van gemiddeld +6,5% (bron: Waarderingskamer 6-2026). Voor de afvalstoffenheffing wordt voor het jaar 2027 uitgegaan van gemiddeld 13 ledigingen van een 240 liter restafvalcontainer.

Om inzicht te hebben in de hoogte van de woonlasten in Woensdrecht zijn in onderstaande tabel de woonlasten van een aantal (buur)gemeenten opgenomen, zij het dat deze betrekking hebben op 2026. De tarieven 2027 van deze gemeenten zijn thans nog niet bekend.

Ter informatie zijn ook de “laagste” en de “hoogste” waarden opgenomen. De cijfers zijn ontleend aan de “Atlas van de lokale lasten 2026” van het COELO. Het begrip ´bruto gemeentelijke woonlasten´ is samengesteld uit de OZB voor een woning met een voor die gemeente gemiddelde waarde, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing, .

De forensenbelasting wordt opgelegd aan natuurlijke personen die geen hoofdverblijf in de gemeente hebben en die meer dan 90 dagen een tweede (gemeubileerde) woning beschikbaar houden voor zichzelf of hun gezin. De belasting wordt geheven naar de heffingsmaatstaf voor de onroerende zaakbelastingen zoals die voor het belastingobject waarvan de woning deel uitmaakt is vastgesteld.

Het tarief forensenbelasting 2027 is geïndexeerd met het inflatiepercentage (+2,91%). Bij de tariefbepaling wordt tevens rekening gehouden met een correctie voor de waardemutatie van de onroerende zaken. De Belastingsamenwerking West-Brabant stelt jaarlijks de nieuwe WOZ-waarden vast voor alle woningen en niet-woningen. Dat gebeurt kort voor het opleggen van de aanslagen, omdat dan voldoende informatie beschikbaar is voor de herwaardering. Het tarief forensenbelasting 2027 dat in deze begroting is opgenomen, is dan ook voorlopig. Het definitieve tarief zal via het voorstel voor de Verordening op de heffing en invordering van forensenbelasting 2027 aan de gemeenteraad worden aangeboden. Het voorlopige tarief zal hierbij alleen nog worden gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling. Een stijging van de waarde leidt tot een lager tarief en een daling van de waarde tot een hoger tarief. De totale opbrengst verandert niet.

Verblijfsbelasting is een directe belasting die geheven wordt voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen vergoeding - in welke vorm dan ook - door personen die niet als ingezetene met een adres in de basisadministratie personen van de gemeente zijn opgenomen. De belastingplichtige is degene die gelegenheid biedt tot verblijf in hem ter beschikking staande ruimten, dan wel op hem ter beschikking staande terreinen. De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. In de Verordening verblijfsbelasting is een registratieplicht opgenomen, zodat duidelijk is dat de exploitant de verplichting heeft zorg te dragen voor een registratie van het aantal overnachtingen.

Tarief
De raad heeft in 2020 besloten het tarief met ingang van het jaar 2020 te verhogen van € 1,00 naar € 1,50 per persoon, per overnachting ongeacht het type verblijf. Voor 2027 blijft het tarief ongewijzigd ten opzichte van 2026.

De tarieven voor 2027 veranderen niet ten opzichte van 2026. 

De tarieven van de lijkbezorgingsrechten zijn voor 2027 geïndexeerd met het inflatiepercentage (+2,91%). 

Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele dienstverlening aan haar inwoners.  De tarieven van de rechten dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten van het verlenen van de dienst niet overschrijden. De geraamde opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter compensatie van de geraamde kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. Daarbij dient rekening te worden gehouden met van rijkswege vastgestelde maximumtarieven, zoals bijvoorbeeld voor reisdocumenten en rijbewijzen. Het voorziene kostendekkingspercentage van de leges is wettelijk gelimiteerd op 100%.

De legesverordening is naar aard van de dienstverlening ingedeeld in drie hoofdstukken:

• hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening;
• hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet;
• hoofdstuk 3 Dienstverlening waarop de dienstenrichtlijn van toepassing is.

Het komt voor dat bepaalde onderdelen van de legesverordening een hogere opbrengst realiseren dan de daaraan toegerekende kosten, terwijl bij een ander onderdeel geen 100%-kostenverhaal mogelijk blijkt te zijn. Binnen hoofdstuk 1 en 2 is kruissubsidiëring toegestaan, zodat een eventueel dekkingstekort van de ene paragraaf gecompenseerd kan worden door een hoger dekkingspercentage van een andere paragraaf in deze hoofdstukken. Bij hoofdstuk 3 is alleen binnen het hoofdstuk kruissubsidiëring per paragraaf toegestaan. Het streven is een volledige kostendekking te realiseren en voor zover nodig daartoe kruissubsidiëring toe te passen.

Hierna is een overzicht opgenomen van de geraamde baten en lasten voor 2027 met de bijbehorende percentages van de kostendekking per paragraaf. Binnen hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 wordt kruissubsidiëring tussen de paragrafen toegepast. De mate van kostendekking blijkt uit het overzicht. Niet vermelde paragrafen zijn 'gereserveerde' paragrafen. De tarieven voor 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 aangepast met een inflatiecorrectie van +2,91% (bron: CBS). In de lasten zijn de directe kosten opgenomen die verbonden zijn aan de betreffende leges, de loonkosten en de opslagpercentage overhead op de personeelskosten. Voor 2027 bedraagt dit opslagpercentage 67%. 

Uit de gehelde verordening wordt een kostendekkendheid  van 97% geraamd. Met betrekking tot de genoemde hoofdstukken wordt het volgende toegelicht:

• Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening.

Binnen het hoofdstuk Algemene dienstverlening is sprake van een geraamde kostendekking van 81%. Het belangrijkste aandeel binnen deze titel zijn de reisdocumenten, ID-kaarten en rijbewijzen. De tarieven voor deze documenten zijn wettelijk gemaximeerd. Daarnaast heeft de toepassing van de seniorenkorting van 50% bij rijbewijzen een drukkend effect op de totale kostendekking.

• Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet.

Binnen het hoofdstuk Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet is voor het begrotingsjaar 2027  sprake van een geraamde kostendekking van 116%.  De belangrijkste opbrengsten binnen deze categorie zijn de leges uit aanvragen voor omgevingsvergunningen met betrekking tot omgevingsplanactiviteiten. Het aantal verleende vergunningen en de bijbehorende leges, die gebaseerd zijn op de bouwsom, fluctueert jaarlijks. Op dit moment is er sprake van economische onzekerheid, mede als gevolg van de stikstofregelgeving. Als gevolg van de aanpassingen die destijds, in 2026, in de legesverordening zijn doorgevoerd, wordt desondanks verwacht dat de legesopbrengsten op peil blijven en niet zullen afnemen.

• Hoofdstuk 3 Dienstverlening waarop de dienstenrichtlijn van toepassing is.

Binnen hoofdstuk dienstverlening waarop de dienstenrichtlijn van toepassing is, is de kostendekking 48%. Binnen deze hoofdstuk vallen de diverse APV-vergunningen en vergunningen op basis van de Alcoholwet.

In volgend overzicht zijn de baten en de lasten en de mate van kostendekkendheid van de leges 2027 opgenomen.

De gemeente heeft de mogelijkheid om opgelegde aanslagen voor gemeentelijke belastingen kwijt te schelden indien een belastingplichtige niet in staat is een aanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. In de Gemeentewet en de Invorderingswet 1990 is het juridisch kader voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen opgenomen. De gemeente is wettelijk verplicht de door de Minister van Financiën vastgestelde regels in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 toe te passen. In de Gemeentewet is geregeld op welke onderdelen de gemeente van de uitvoeringsregeling af mag wijken.  Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen wordt verzorgd door de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB), op basis van de regeling die de raad vaststelt.

Kwijtschelding kan alleen worden verleend voor (een deel van) de afvalstoffen- en rioolheffing. Het kwijtscheldingsbudget bedraagt voor 2027 € 150.000. Dit bedrag is opgebouwd uit € 85.000 kwijtschelding voor afvalstoffenheffing en € 65.000 kwijtschelding voor rioolheffing.