Paragraaf 5 Financiering

Algemeen

Terug naar navigatie - Algemeen

Met deze paragraaf wordt invulling gegeven aan de verplichting uit de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) om verantwoording af te leggen over het beheer van onze financiële middelen. De kaders van het beheer zijn vastgelegd in het door het college vastgestelde treasurystatuut. In deze paragraaf is weergegeven hoe het beheer van onze financiële middelen in 2023 wordt vormgegeven.

Beleidsvoornemens/Realisatie

Terug naar navigatie - Beleidsvoornemens/Realisatie

Het doel is te komen tot een verantwoord financieel beheer, wat gekenmerkt wordt door het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Deze risico’s zijn hieronder weergegeven:

1.    Renteontwikkeling

Een visie omtrent de renteontwikkeling van de korte- en de lange termijn rente is een voorwaarde om de treasury functie te kunnen uitoefenen. Onze rentevisie is gebaseerd op de verwachtingen van diverse financiële instellingen. 

De wereld is veranderd. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente jaren laag gehouden, maar heeft haar opkoopprogramma per 1 juli 2022 beëindigd. Daarnaast heeft ECB de rentetarieven verhoogd om de gierende inflatie te beteugelen. De stijging van het algehele prijspeil komt vooral door de, als gevolg van de Russische inval in Oekraïne, hogere voedsel- en energieprijzen. Naar verwachting zal de ECB de komende maanden de rente verder opschroeven tot een renteniveau van 2 á 2,5 procent.  De kapitaalmarktrente zal de komende periode naar verwachting eveneens (licht) oplopen en daarmee is de dalende trend van deze kapitaalmarktrente ten einde gekomen.

Voor de langlopende onderhandse leningen die we denken aan te trekken in 2024 wordt gerekend met rentepercentage 0,500% (20 jaar).

2.    Renterisicobeheer

Renterisicobeheer omvat het beperken van de (negatieve) invloed van toekomstige rentewijzigingen op het resultaat van de organisatie en op de waarde van rentedragende activa en passiva, inclusief het minimaliseren van de rentekosten en het optimaliseren van de rentebaten. Renterisico’s  worden beperkt door:

  • een actuele liquiditeitsprognose;
  • toetsing aan de kasgeldlimiet, beheersingsinstrument korte schuld;
  • toetsing aan de renterisiconorm, beheersingsinstrument lange schuld.

3.      Financieringspositie

De financieringspositie geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringsbehoefte, rekening houdend met de investeringen en beschikbare interne en externe middelen. De interne financiering vindt plaats in de vorm van de ten laste van de exploitatierekening gebrachte afschrijvingen en in de vorm van eigen vermogen (reserves). Voor de externe financiering wordt een beroep gedaan op de geld- en kapitaalmarkt. Als de kasgeldlimiet wordt overschreden, wordt een langlopende onderhandse lening aangegaan.

Op grond van de huidige liquiditeitsprognose heeft de gemeente op 1 januari 2023 vier langlopende geldleningen met een saldo van € 6.719.578. Het gemiddelde rentepercentage 2023 hiervan is 1,08%. In 2023 en 2024 worden totaal twee geldleningen afgelost. De overige twee geldleningen hebben een looptijd waarbij de rentevervaldatum de komende jaren niet verloopt en vervroegde aflossing niet mogelijk is of alleen met hogere kosten dan de daaraan verbonden rentevoordelen. De verwachting is dat in 2024 een langlopende lening moet worden afgesloten van € 2.300.000 voor de realisatie van de nieuwbouw basisschool.

4.      Kredietrisico

Kredietrisico is het risico dat de gemeente loopt wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen die in voorkomende gevallen in financiële problemen zouden kunnen komen.

5.     Liquiditeitsrisico

Liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente op de korte termijn niet genoeg geld in kas heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen.

6.      Debiteurenrisico

Onder debiteurenrisico verstaan we het risico dat debiteuren hun rekeningen niet (op tijd) betalen. Dit risico kan worden beperkt door debiteuren vooraf te laten betalen, opbrengsten tijdig te innen en door de twijfelachtigheid van vorderingen en tegenpartijen conform de richtlijnen op dit gebied zo goed als mogelijk in kaart te brengen. Om dit risico op te kunnen vangen is een voorziening dubieuze debiteuren gevormd. Jaarlijks wordt bezien of deze voorziening nog voldoende is.

7.      Garantiestelling risico

De gemeente kan zich garant stellen tegenover financiële instellingen die leningen verstrekken aan verenigingen/instellingen. Indien de verenigingen/instellingen hun betalingsverplichtingen tegenover de geldgevers niet nakomen, kan de gemeente aansprakelijk gesteld worden. In februari 2017 heeft de raad het geactualiseerde beleid ten aanzien van het verstrekken van gemeentegaranties vastgesteld. Informatievoorziening vooraf en tussentijds moet helpen voorkomen dat risico’s ten aanzien van garantiestellingen zich daadwerkelijk gaan voordoen.

8.      Informatierisico

Dit is het risico dat informatie over de ontwikkeling van financiële risico’s niet, niet volledig en/of niet tijdig ter beschikking komt van de treasury verantwoordelijken. Door onjuiste of incomplete informatie bestaat het risico dat onjuiste beslissingen worden genomen. De aanlevering van betrouwbare informatie voor de lange termijnplanning (langer dan één jaar) blijft dan ook een groot aandachtspunt.

Eisen Wet Fido

Terug naar navigatie - Eisen Wet Fido

Publieke taak en prudent beheer

Conform het treasurystatuut komen leningen, uitzettingen en garanties alleen tot stand indien zij een publieke taak dienen en de uitzettingen een prudent karakter kennen.

Kasgeldlimiet

Ter beperking van renterisico’s op de korte schuld dienen de gemeenten te voldoen aan de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet is de maximale omvang van de korte schuld (korter dan 1 jaar). Deze limiet wordt berekend naar een vast percentage (8,5%, conform de Uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden) van het begrotingstotaal per 1 januari. Voor het jaar 2023 bedraagt deze limiet circa € 4,9 miljoen. Blijkt dat de kasgeldlimiet wordt overschreden, dan zal een langlopende geldlening aangetrokken moeten worden.

Renterisiconorm

Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm is bepaald op 20% van het begrotingstotaal. Dat wil zeggen dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet méér mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Hierbij is een minimumbedrag bepaald van € 2,5 miljoen. In onderstaande tabel wordt de renterisiconorm voor de komende jaren weergegeven.

 

Bedragen x € 1000
Renterisiconorm 2023 2024 2025 2026
1 Renteherzieningen - - -  
2 Aflossingen 782 753 615 615
3 Renterisico (1+2) 782 753 615 615
4a Begrotingstotaal 58.834 58.573 59.545 56.966
4b Percentage regeling 20% 20% 20% 20%
4 Renterisiconorm (4a x 4b) 11.767 11.715 11.909 11.393
5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3) 10.985 10.962 11.294 10.778
5b Overschrijding renterisiconorm (3>4)        

Schatkistbankieren

Per 1 januari 2014 is het Schatkistbankieren ingevoerd. Schatkistbankieren houdt concreet in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Het principe is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Volgens het ministerie is dit bevorderlijk voor de doelmatigheid van de bestedingen.

Wel is er een zogenaamde doelmatigheidsdrempel van 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen per gemeente. Bij overtollige middelen die minder zijn dan deze drempel hoeven decentrale overheden niet te gaan schatkistbankieren. Het drempelbedrag voor de gemeente Woensdrecht bedraagt in 2023 € 1.176.680 (2% van het begrotingstotaal).  Op verzoek van de gemeente Woensdrecht is het drempelbedrag op € 500.000 gezet en niet op € 1 miljoen, omdat er boven het bedrag van € 500.000 een rentevergoeding verschuldigd is aan de Bank Nederlandse Gemeenten. Omdat Woensdrecht niet structureel over overtollige middelen beschikt, zijn de financiële consequenties in 2023 beperkt.

Berekening EMU-saldo

Het brutoschuld-begrip is een internationale standaard. Financiële marktpartijen en kredietbeoordelaars maken internationale vergelijkingen op basis van de bruto schuld. Het Internationaal Monetair Fonds, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, de Europese Unie (EU) en landen buiten de EU werken met het brutoschuld-begrip. In de EU heet deze schuld de EMU-schuld. Het EMU-saldo geeft informatie over de bijdragen van gemeenten aan het totale EMU-saldo/EMU-tekort. De definitie van het EMU-saldo is grofweg: het verschil tussen de inkomsten en de uitgaven van een overheidsorgaan in een bepaald jaar.

 

EMU-Saldo (bedragen x € 1000) 2023 2024 2025 2026
1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan respectievelijk onttrekking uit reserves + 1.361 2.115 3.127 943
2 Mutatie (im)materiële vaste activa - -1.948 265 -1.823 -1762
3 Mutatie voorzieningen + -38 -443 -735 -233
4 Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) - 1.006 -1.233 -4 -623
5 Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa - 0 0 0 0
  Berekend EMU-saldo   -2.790 2.265 2.640 4.219

 

Rentetoerekening

Conform het 'Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten' (BBV) moet er inzicht worden gegeven in de rentelasten, de financieringsbehoefte en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Daarnaast is het verplicht dat de rentekosten aan de desbetreffende taakvelden moeten worden toegerekend met behulp van een (rente)omslagpercentage. Dit omdat de onderlinge vergelijking tussen gemeenten het uitgangspunt is voor aanpassingen van het BBV. Onderstaand schema geeft de rentetoerekening vanaf 2023 weer.

Leeswijzer:  Regel f toont het uiteindelijke resultaat van de berekening (a-b-c1-c2-c3-d1-d2-e= f)    

 

Renteschema   2023
a Externe rentelasten over de korte en lange financiering   € 72.302
b Externe rentebaten minus €  26.506
  Saldo rentelasten en rentebaten   € 45.796
       
c1 Rente doorberekend aan de grondexploitatie minus
c2 Rente van projectfinanciering minus
c3 Rente door verstrekte leningen minus
  Aan taakvelden toe te rekenen externe rente   € 45.796
       
d1 Rente over eigen vermogen minus
d2 Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) minus
  Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente   € 45.796
       
e De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) minus € 45.603
f Renteresultaat op het taakveld Treasury   € 193
       
  Renteomslagpercentage   0,10139%